Το… στενό «μαρκάρισμα» του Ορμούζ: Πώς ΗΠΑ και Ιράν πολεμούν για τον έλεγχο του πετρελαίου

Και πιο συγκεκριμένα, στα Στενά του Ορμούζ με Ουάσινγκτον και Τεχεράνη να κάνουν το δικό τους… στενό μαρκάρισμα για να ελέγξουν τη ναυσιπλοΐα και κυρίως τη διακίνηση του παγκοσμίου πετρελαίου.

Έτσι, τα εκατέρωθεν χτυπήματα μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και Λιβάνου με πυραύλους και drones σε Τεχεράνη, Βηρυτό, αλλά και τις σειρήνες που ηχούν συνεχώς και στέλνουν τον κόσμο στα καταφύγια κάθε λίγο στο Τελ Αβίβ, δείχνουν να έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα.

Οι ιρανικές νάρκες και οι απειλές Τραμπ

Η είδηση ότι οι Ιρανοί έχουν ναρκοθετήσει την περιοχή προκειμένου να μην περάσει ούτε λίτρο πετρελαίου όσο θα διαρκεί ο πόλεμος, προκάλεσε την αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ που απείλησε με στρατιωτικές συνέπειες άνευ προηγουμένου, εάν το Ιράν δεν αποσύρει άμεσα τις νάρκες. Μάλιστα, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι «το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό είναι έτοιμο να συνοδεύσει τάνκερ για την ασφαλή ναυσιπλοΐα», ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης απάντησαν ότι: «…πύραυλοι και drones θα στοχεύσουν κάθε αμερικανικό πλοίο που θα επιχειρήσει να περάσει από το σημείο».

Μέσα σε όλο αυτό το «παιχνίδι» τακτικής από ΗΠΑ και Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου έπεφταν και ανέβαιναν συνεχώς με την τάση να επικρατεί στα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Την ίδια ώρα, η Aramco της Σαουδικής Αραβίας, ο κορυφαίος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς σε συνέντευξη Τύπου που παραχωρήθηκε, αναφέρθηκε ότι θα υπάρξουν «καταστροφικές συνέπειες», εάν ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ, αφού η διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές προκαλεί τεράστια ανησυχία στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.

Κρίση αντίστοιχη της εποχής COVID και του ρωσο-ουκρανικού πολέμου

Χαρακτηριστική είναι η έκθεση του ΟΗΕ που προειδοποιεί ότι οι συνέπειες της αύξησης των τιμών θα είναι αισθητές ιδιαίτερα στις φτωχότερες χώρες. Οι σοβαρές συνέπειες στις αγορές πετρελαίου και τροφίμων, εντείνουν την ανησυχία για μια παγκόσμια οικονομική κρίση, όμοια της πανδημίας COVID-19, αλλά και της ρωσο-ουκρανικής σύγκρουσης.

Συνολικά, η διατάραξη του Στενού του Ορμούζ έχει δημιουργήσει ένα σοβαρό οικονομικό και ανθρωπιστικό πρόβλημα για τις φτωχές χώρες του κόσμου, με τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και τροφίμων να εντείνουν τις πιέσεις για τα νοικοκυριά και τις κυβερνήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.

Η «διαμάχη» μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ

Μια άλλη παράλληλη εξέλιξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ φαίνεται να ακολουθούν διαφορετική στρατηγική ως προς τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, αλλά και τους στόχους τους. Το Ισραήλ δηλώνει πως θέλει να οδηγήσει αυτό τον πόλεμο μέχρι τέλους, με τον Τραμπ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαλόγου με το Ιράν και κανείς δεν ξέρει ποια από τις δύο… τάσεις θα επικρατήσει. Μάλιστα, οι ΗΠΑ φέρονται να ζήτησαν από το Ισραήλ να σταματήσει τα πλήγματα εναντίον ενεργειακών υποδομών του Ιράν, όπως ανέφερε δημοσίευμα του Axios, επικαλούμενο τρεις πηγές με γνώση του θέματος.

Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε μία ασάφεια με τη δήλωσή του «…τελειώνουμε, αλλά συνεχίζουμε τον πόλεμο», θέλοντας ίσως να διατηρήσει την πρωτοβουλία κινήσεων και παράλληλα να αυξάνει την πίεση στο Ιράν.

Είναι γεγονός όμως ότι για τις ΗΠΑ υπάρχουν «μειούμενες αποδόσεις κάθε μέρα που συνεχίζεται αυτός ο πόλεμος», ενώ αντίθετα το Ισραήλ δείχνει μεγαλύτερη θέληση να παρατείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τόσο στο Ιράν, όσο και τον Λίβανο.

Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ θα είναι εκείνος που κάποια στιγμή θα βάλει τέλος στον πόλεμο», και αίσθηση προκάλεσε η απόφασή του να στείλει τον ειδικό απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ στο Τελ Αβίβ για συζητήσεις, κάτι που δεν φαίνεται να ικανοποιεί τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Εξάλλου, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ δήλωσε σήμερα ότι οι στρατιωτικοί στόχοι του στο Ιράν δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί και συνεπώς δεν δείχνει έτοιμος να πει «αποστολή εξετελέσθη». Εάν τελικά το Ισραήλ αναγκαστεί να «συμμορφωθεί» με τις οδηγίες των ΗΠΑ για διπλωματική λύση, μένει να αποδειχτεί.

Και ο Πούτιν σε ρόλο… διαμεσολαβητή

Εν τω μεταξύ, ενώ ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε σήμερα Τρίτη (μία ημέρα μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ – Πούτιν) ότι η Ρωσία δεν πρέπει να εμπλακεί στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο Ρώσος πρόεδρος ανέλαβε ρόλο διαμεσολαβητή!

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε την Τρίτη με τον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν, ο Πούτιν επιβεβαίωσε τη θέση του υπέρ της ταχείας αποκλιμάκωσης της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην οποία εμπλέκεται η Τεχεράνη και της επίλυσής της με πολιτικά μέσα, ανακοίνωσε το Κρεμλίνο.

Σε ανακοίνωσή του αναφέρεται ότι ο Πούτιν και ο Πεζεσκιάν συνέχισαν τη συζήτησή τους για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ιδίως όσον αφορά τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν.

«Ο Ρώσος Πρόεδρος επιβεβαίωσε την κατ’ αρχήν θέση του υπέρ της ταχείας αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης και της επίλυσής της με πολιτικά μέσα. Ο Μασούντ Πεζεσκιάν ευχαρίστησε τη Ρωσία για την υποστήριξή της, ιδίως για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στο Ιράν», ανέφερε η ανακοίνωση.

Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των δύο προέδρων είναι η δεύτερη από τις αρχές του μήνα, ενώ μια προηγούμενη συνομιλία είχε πραγματοποιηθεί την Παρασκευή.

Στο τέλος το Ορμούζ θα κρίνει τον πόλεμο

Τα Στενά του Ορμούζ γίνονται πλέον το επίκεντρο του πολέμου και είναι σαφές ότι τόσο οι ΗΠΑ, όσο και το Ιράν προσπαθούν να ελέγξουν το στρατηγικής σημασίας σημείο για την παγκόσμια οικονομία. Ουσιαστικά, η Τεχεράνη μετά τα χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές γειτονικών κρατών του Κόλπου μετέφερε τον πόλεμο στα Στενά του Ορμούζ προκειμένου να πιέσει ακόμη περισσότερο τον Τραμπ να οπισθοχωρήσει.

Με δεδομένο ότι ο συμβατικός στρατός του Ιράν έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό και δεν μπορεί να σταματήσει τις αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των «Φρουρών της Επανάστασης» και των «Χούθι της Υεμένης», θα παρείχε έναν «άσο» στο μανίκι της Τεχεράνης.

Εξάλλου, το βράδυ της Τρίτης έγινε γνωστό ότι ένα σούπερ-τάνκερ που μετέφερε δύο εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου, διέπλευσε προ 24 ωρών τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για το πέμπτο, τουλάχιστον, δεξαμενόπλοιο που περνά από αυτή τη θαλάσσια δίοδο, με προορισμό την Ασία, από τις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με στοιχεία από ιστοτόπους εντοπισμού και παρακολούθησης εμπορικών πλοίων.

Η εναλλακτική διαδρομή και οι δυνάμεις της ΕΕ

Τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν επιδιώξει να βρουν τρόπους να παρακάμψουν το στενό κατασκευάζοντας περισσότερους αγωγούς πετρελαίου. Αλλά αυτά δεν λειτουργούν επί του παρόντος και μια επίθεση σε έναν αγωγό ανατολής-δύσης της Σαουδικής Αραβίας από την πολιτοφυλακή Χούθι το 2019 έδειξε ότι και αυτές οι εναλλακτικές λύσεις ήταν ευάλωτες.

Οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή μέσω του νότιου άκρου της Αφρικής. Η δανέζικη ναυτιλιακή εταιρεία Maersk είχε δηλώσει ότι θα ξεκινούσε μια σταδιακή επιστροφή στη διαδρομή του Σουέζ από τον Ιανουάριο.

Οι «Aspides» είχαν σημειώσει ορισμένες επιτυχίες στην αντιμετώπιση της πειρατείας στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, αλλά αυτό έχει συμβεί εναντίον δυνάμεων πολύ λιγότερο καλά εξοπλισμένων από τους «Φρουρούς της Επανάστασης» του Ιράν.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι η Γαλλία αναπτύσσει περίπου δώδεκα πολεμικά πλοία, συμπεριλαμβανομένης της ομάδας κρούσης του αεροπλανοφόρου της, στην ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα και ενδεχομένως στα Στενά του Ορμούζ. Ενώ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ συζήτησε με τους ηγέτες της Γερμανίας και της Ιταλίας επιλογές για την παροχή υποστήριξης στη εμπορική ναυτιλία στα Στενά, δήλωσε εκπρόσωπος της κυβέρνησης.