Με θετικό πρόσημο και αστερίσκους η συνάντηση Ερντογάν – Μητσοτάκη – Διεθνολόγος αναλύει
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η συνάντηση του Τούρκου Προέδρου με τον Έλληνα Πρωθυπουργό στην Άγκυρα αξιολογείται από την Αθήνα ως επιβεβαίωση της περιόδου των «ήρεμων νερών» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Όπως επισημαίνει στο CNN Greece ο νομικός – διεθνολόγος και καθηγητής Στρατιωτικών Σχολών, Ιωάννης Παπαφλωράτος, «όλοι οι νουνεχείς αναλυτές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ήταν μία συνάντηση με θετικό πρόσημο».
Κατά τον ίδιο, και οι δύο πλευρές επιδίωξαν να «καταδείξουν προς τα έξω ότι είναι εις θέσιν να ελέγξουν την ένταση, διατηρώντας τις πάγιες θέσεις τους. Στην παρούσα φάση, ουδεμία πλευρά θέλει την πρόκληση μίας μείζονος κρίσεως» .
Η θετική αποτίμηση της συνάντησης δεν μπορεί να αποκοπεί από το ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ένταση στη Μέση Ανατολή διαμορφώνουν ένα πλαίσιο όπου μια νέα εστία κρίσης στο Αιγαίο θα ήταν εξαιρετικά επιβαρυντική, εκτιμά. «Θα ήταν παράλογο να υπάρξει νέα εστία έντασης και δη μεταξύ δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η προσφυγή στη Χάγη και η μη ωρίμανση των συνθηκών
Η ελληνική πλευρά διατηρεί αμετακίνητη τη θέση ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ είναι η μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Αυτή πρέπει να τεθεί σε διεθνή δικαιοδοσία.
Ωστόσο, ο Δρ. Παπαφλωράτος επισημαίνει ότι η συγκυρία δεν θεωρείται ώριμη για μια τέτοια κίνηση. «Για να φτάσουμε ως εκεί θα πρέπει να υπογραφεί συνυποσχετικό», σημειώνει. Και για να συμβεί αυτό, όπως τονίζει, η Άγκυρα θα έπρεπε να αποδεχθεί τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του Μοντέγκο Μπέι του Δεκεμβρίου του 1982.
Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη συγκεκριμένη σύμβαση, παρά το γεγονός ότι έχει πλέον αποκτήσει εθιμικό χαρακτήρα στο Διεθνές Δίκαιο. «Η Άγκυρα έδωσε πολύχρονο αγώνα για να περάσει τις θέσεις της , οι οποίες απερρίφθησαν και έκτοτε , από όταν ψηφίστηκε αυτή η σύμβαση , η Τουρκία δεν την αποδέχεται» , υπογραμμίζει, τονίζοντας παράλληλα ότι «δεν μπορούν η Τουρκία και η Βενεζουέλα που δεν την αποδέχονται να επιβάλλουν στα υπόλοιπα κράτη τις απόψεις τους».
Μέχρι να φτάσουμε στο σημείο αυτό, «υπάρχει πολύς δρόμος μπροστά μας», υπογραμμίζει, αφήνοντας ανοικτό το ερώτημα για το αν και πότε θα ωριμάσουν οι συνθήκες».
Η αναφορά Ερντογάν στο Διεθνές Δίκαιο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η δήλωση του Τούρκου Προέδρου ότι τα ζητήματα «δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση». Ο Δρ. Παπαφλωράτος χαρακτηρίζει τη φράση «θετική», τονίζοντας όμως ότι «μολαταύτα αυτή θα πρέπει να συνοδευτεί και από συγκεκριμένες πράξεις».
Σχετικά με την επίκληση του Διεθνούς Δικαίου από την τουρκική πλευρά, ο Δρ. Παπαφλωράτος υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα έχει διαχρονικά υιοθετήσει μια επιλεκτική ερμηνεία. Αυτό, όπως τονίζει, επιβάλλει αυξημένη επιφυλακτικότητα. Ωστόσο, αναγνωρίζει πώς και μόνο «η συνεχής επίκληση του Διεθνούς Δικαίου εκ μέρους του Τούρκου Προέδρου είναι ένα βήμα μπροστά».
Δεν εκτιμά ως συμπτωματική τη χρονική στιγμή της δήλωσης, επισημαίνοντας ότι «ο Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογανδεν κάνει τίποτα τυχαίο» . Όπως εκτιμά, ο Πρόεδρος της γείτονος επιδιώκει να στείλει μήνυμα τόσο προς τους Ευρωπαίους όσο και κυρίως προς τους Αμερικανούς, ότι «είναι ένας ηγέτης , οι κινήσεις του οποίου δεν διακυβεύουν την ειρήνη . Και ο σκοπός του είναι να επανέλθει στο πρόγραμμα F-35 και να συνεχίσει να λαμβάνει μεγάλα κονδύλια από τους Ευρωπαίους για το μεταναστευτικό» .
Σε σχέση με το πόσο ρεαλιστικές είναι οι πιθανότητες επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-400, επισημαίνει ότι πρόκειται για «πολύ δύσκολο ερώτημα».
Αν και όπως τονίζει «ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα , κ. Μπάρακ έχει πει ότι θα βρεθεί μία φόρμουλα έως τον Ιούνιο, είναι δεδομένη η αντίδραση πολλών μελών του Κογκρέσου». Σύμφωνα με τον ίδιο, καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει και η στάση του Αμερικανού Προέδρου. Το ενδεχόμενο εξεύρεσης «φόρμουλας» παραμένει ανοικτό, αλλά κάθε πρόβλεψη θεωρείται επισφαλής.
Τα «ήρεμα νερά»
Αναφορικά με το κατά πόσον η στρατηγική των «ήρεμων νερών» μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση των εντάσεων, εμφανίζεται επιφυλακτικός.
Όπως επισημαίνει στο CNN Greece, εκτιμά ότι πρόκειται περισσότερο για τακτική επιλογή «ήρεμων υδάτων» και όχι για σταθερή στρατηγική κατεύθυνση της Άγκυρας. Στη συγκεκριμένη συγκυρία, όπως υπογραμμίζει «η Άγκυρα θεωρεί ότι η τακτική αυτή εξυπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα». Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν θα μετεξελιχθεί σε μια μόνιμη στρατηγική επιλογή κάτι που, όπως σημειώνει, μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί στην πράξη.
«Άλλωστε , όσοι γνωρίζουμε ιστορία, έχουμε αντιληφθεί ότι η σχέση μεταξύ Αθηνών – Αγκύρας έχουν μία κυματοειδή μορφή. Αυτή τη στιγμή είμαστε σε φάση ύφεσης αλλά είναι πάρα πολύ εύκολο να περάσουμε σε φάση έντασης, όπως απέδειξαν και οι δηλώσεις των κυρίων Τσελίκ και Φιντάν λίγο πριν τη συνάντηση των δύο ηγετών», προσθέτει.
Σε ό,τι αφορά τις συγκεκριμένες δηλώσεις, ο Δρ. Παπαφλωράτος θεωρεί ότι δεν ήταν τυχαίες. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι συνοδεύτηκαν από πράξεις, όπως η έκδοση ΝΟΤΑΜ για την προγραμματισμένη άσκηση «Τρίαινα» στο Ανατολικό Αιγαίο, καθώς και δύο NAVTEX από τους σταθμούς της Αττάλειας και της Σμύρνης. Κατά την εκτίμησή του, τέτοιες ενέργειες «δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση ενός καλού κλίματος μεταξύ των δύο πλευρών».
