FT: «Πύλη» για το αμερικανικό LNG η Ελλάδα – Στοχεύει σε κεντρικό ρόλο στη μετά-ρωσική εποχή
Η Ελλάδα τοποθετείται ως η νότια πύλη της Ευρώπης για τις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από τις ΗΠΑ, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται για πλήρη απαγόρευση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου έως το 2027.
Η Αθήνα, σύμφωνα με τους Financial Times, ποντάρει στη γεωγραφική της θέση, στην ενίσχυση της δυναμικότητας LNG, στις αναβαθμίσεις των υποδομών και στις στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, ώστε να διασφαλίσει κεντρικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης.
Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα κάλυπτε περίπου το 40% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο. Μέχρι το 2024, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο 11%. Το μεγαλύτερο μέρος του κενού καλύφθηκε από αμερικανικό LNG, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ.
«Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρος Παπασταύρου, σε συνέντευξή του στους Financial Times. Όπως σημείωσε, απαιτείται επιπλέον προσπάθεια για την πλήρη απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. «Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της», τόνισε.
Από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2025, ο Παπασταύρου έχει επιδιώξει στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ, προβάλλοντας την ενέργεια ως βασικό πυλώνα των διατλαντικών σχέσεων σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών.
Αυτό που ξεκίνησε ως επείγουσες παραδόσεις LNG από τις ΗΠΑ μετά τη ρωσική εισβολή, έχει πλέον εξελιχθεί σε μια μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ευρωπαϊκών ενεργειακών προμηθειών. «Η αμερικανική ενέργεια έχει καταστεί δομικός πυλώνας της αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ευρώπης», υπογράμμισε.
Παράλληλα, η ΕΕ έχει μειώσει δραστικά και τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου. Ελληνόκτητα τάνκερ συνεχίζουν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς τρίτες αγορές, ιδιαίτερα όταν οι τιμές στα ρωσικά λιμάνια διαμορφώνονται κάτω από το ανώτατο όριο τιμής που έχουν επιβάλει οι σύμμαχοι του Κιέβου.
Η φιλοδοξία της Ελλάδας να αποτελέσει βασικό σημείο εισόδου του αμερικανικού φυσικού αερίου αποτυπώνεται στη Ρεβυθούσα, το νησί δυτικά της Αθήνας όπου βρίσκεται ο κύριος σταθμός LNG της χώρας. Στις αρχές του μήνα, αμερικανικό φορτίο εκφορτωνόταν στον πρόσφατα αναβαθμισμένο τερματικό σταθμό.
Από εκεί, το επαναεριοποιημένο LNG διοχετεύεται στα Βαλκάνια και πέραν αυτών μέσω του λεγόμενου «Κάθετου Διαδρόμου», ενός συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου από νότο προς βορρά που συγκρότησαν Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία μετά το 2022, όταν η Ρωσία διέκοψε τις εξαγωγές αερίου προς τη Βουλγαρία επειδή η Σόφια αρνήθηκε να πληρώσει σε ρούβλια.
Οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου αξιοποίησαν κυρίως υφιστάμενες υποδομές, ωστόσο η Βουλγαρία επενδύει 400 εκατ. ευρώ για την άρση των σημείων συμφόρησης έως το 2027. Πριν το 2022, οι ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνταν επί δεκαετίες από βορρά προς νότο.
Η Ελλάδα είχε ξεκινήσει τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας ήδη πριν από την εισβολή, σημείωσε η Maria Rita Galli, πρώην διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον αγωγό TAP ύψους 4,5 δισ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής.
Επιπλέον, ολοκληρώθηκε ο Διασυνδετήριος Αγωγός Ελλάδας–Βουλγαρίας και ενισχύθηκε η δυναμικότητα με δύο νέους σταθμούς συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα.
Ωστόσο, τα εμπορικά σήματα για τον Κάθετο Διάδρομο είναι μικτά, καθώς η βραχυπρόθεσμη ζήτηση παραμένει αβέβαιη. Οι αγοραστές αναμένουν την άρση των τεχνικών περιορισμών και την προσαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών ώστε να επιτρέπονται περισσότερες μακροχρόνιες κρατήσεις δυναμικότητας.
Το ενδιαφέρον αυξάνεται για τα επόμενα χρόνια, όταν η απαγόρευση του ρωσικού αερίου θα έχει τεθεί πλήρως σε ισχύ. Ήδη, εταιρείες δεσμεύουν θέσεις στη Ρεβυθούσα για εκφορτώσεις πλοίων έως το 2040.
Παρά τις προοπτικές, το υψηλό κόστος παραμένει πρόκληση. Όπως επισημαίνει ο Julian Bowden του Oxford Institute for Energy Studies, όταν προστεθούν τα τέλη μεταφοράς από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ουγγαρίας — ή προς την Ουκρανία — το συνολικό κόστος γίνεται σημαντικό και προς το παρόν δεν καθιστά τη διαδρομή εμπορικά βιώσιμη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Από την άλλη, αν και το αμερικανικό LNG είναι δομικά ακριβότερο από το προπολεμικό ρωσικό αέριο αγωγών και υπόκειται σε διεθνείς διακυμάνσεις τιμών, η δομή της αγοράς στις ΗΠΑ — με πολλούς εξαγωγείς — καθιστά δυσκολότερη την πολιτική εργαλειοποίηση των προμηθειών. «Δεν είναι το Κρεμλίνο που τραβάει τους μοχλούς. Η Ουάσιγκτον δεν έχει την ίδια δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το φυσικό αέριο ως όπλο», σημειώνει.
