«Ένας ανάποδος κόσμος»: Πώς τα λόγια του Τραμπ αποδιοργανώνουν την αμερικανική πολιτική για τα όπλα
Στον απόηχο μιας φρικιαστικής μαζικής επίθεσης που συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο τότε πρόεδρος είχε αιφνιδιάσει κοινό και πολιτικούς συμμάχους με μια αυθόρμητη δήλωση που ερχόταν σε ευθεία σύγκρουση με τις θέσεις των οργανώσεων υπέρ της οπλοκατοχής.
«Πάρτε πρώτα τα όπλα και μετά περάστε από τη δέουσα διαδικασία», είχε πει δημόσια.
Όπως αναφέρει το CNNi, ήταν το 2018, μετά τη σφαγή σε λύκειο του Πάρκλαντ στη Φλόριντα, όπου 17 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Τότε ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να στηρίξει αυστηρότερους ελέγχους στο ιστορικό των αγοραστών όπλων και αύξηση του ηλικιακού ορίου για την αγορά ορισμένων πυροβόλων. Όμως, όταν η Εθνική Ένωση Όπλων (NRA) και άλλες φιλο-οπλικές οργανώσεις αντέδρασαν, ο πρόεδρος υπαναχώρησε.
Σχεδόν οκτώ χρόνια αργότερα, ο Τραμπ βρέθηκε ξανά σε αντιπαράθεση με τον ίδιο πολιτικό χώρο. Αφορμή στάθηκε η δολοφονία του διαδηλωτή Άλεξ Πρέτι στη Μινεάπολη, ο οποίος πυροβολήθηκε θανάσιμα από ομοσπονδιακούς πράκτορες.
«Δεν μπορείς να έχεις όπλα. Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι με όπλα. Απλώς δεν γίνεται», δήλωσε ο Τραμπ έξω από τον Λευκό Οίκο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Πρέτι έφερε ευθύνη επειδή είχε όπλο στη ζώνη του τη στιγμή που σκοτώθηκε.
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση από οργανώσεις υπέρ των όπλων. Υποστήριξαν ότι ο Πρέτι είχε ξεκάθαρο δικαίωμα, βάσει της Δεύτερης Τροπολογίας του Συντάγματος, να διαδηλώνει φέροντας όπλο. Ορισμένες ομάδες επέκριναν ευθέως τον πρόεδρο, ενώ η NRA απέφυγε να τον κατονομάσει, εκδίδοντας ωστόσο ανακοίνωση με σαφή αιχμή.
«Η NRA πιστεύει κατηγορηματικά ότι όλοι οι νομοταγείς πολίτες έχουν δικαίωμα να κατέχουν και να φέρουν όπλα όπου έχουν νόμιμο δικαίωμα παρουσίας», ανέφερε σε ανάρτησή της.
Πράκτορες του ICE κατά τη διάρκεια καταστολής διαδηλώσεων στη Μινεάπολη
AP Photo/Abbie Parr
Οι δηλώσεις Τραμπ ήρθαν μάλιστα μετά από αντιδράσεις φιλο-οπλικών οργανώσεων και απέναντι σε κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του, όπως ο διευθυντής του Ομοσπονδιακού Γραφείου Ερευνών (FBI) Κας Πατέλ και η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ, οι οποίοι αρχικά παρουσίασαν τον Πρέτι ως απειλή λόγω της οπλοφορίας του.
Πρόκειται για ακόμη ένα επεισόδιο στο οποίο η ρητορική και οι κινήσεις του Τραμπ τον φέρνουν σε απόσταση από τις οργανώσεις υπέρ των όπλων — παρότι συνολικά το κυβερνητικό του έργο παραμένει φιλικό προς αυτές — δημιουργώντας πολιτική σύγχυση και απροσδόκητες συμμαχίες.
«Ο Τραμπ ήταν πάντα απρόβλεπτος στο ζήτημα των όπλων», δηλώνει ο Ρομπ Ντόαρ, πρόεδρος του Κέντρου Νομικής Υποστήριξης Ιδιοκτητών Όπλων της Μινεσότα, ο οποίος έχει αμφισβητήσει δημόσια τους ισχυρισμούς κυβερνητικών αξιωματούχων ότι ο Πρέτι παραβίαζε τη νομοθεσία της Πολιτείας.
«Οι υποστηρικτές της Δεύτερης Τροπολογίας διστάζουν να τον εμπιστευτούν ως σταθερό εκφραστή των θέσεών τους. Από την άλλη, η κυβέρνησή του έχει λάβει ισχυρά μέτρα υπέρ των όπλων», σημειώνει.
Μια αποδυναμωμένη NRA
Η μεταστροφή του Τραμπ είναι ενδεικτική των ευρύτερων αλλαγών στο πολιτικό τοπίο. Από την υποστήριξη απαγόρευσης των επιθετικών όπλων το 2000, πέρασε σε μια προεκλογική εκστρατεία το 2016 όπου η NRA επένδυσε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια υπέρ του.
Σήμερα, ωστόσο, η NRA δεν διαθέτει την ίδια ισχύ. Τα οικονομικά σκάνδαλα και οι εσωτερικές συγκρούσεις την αποδυνάμωσαν, οδηγώντας το 2024 στην παραίτηση του ιστορικού προέδρου της, Γουέιν ΛαΠιερ. Στις εκλογές του 2016 η οργάνωση είχε δαπανήσει περίπου 50 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το 2024 μόλις 10 εκατομμύρια.
Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος εκτιμά ότι η παρέμβασή της στην υπόθεση Πρέτι ήταν κυρίως μια προσπάθεια να διατηρήσει πολιτική παρουσία.
«Δεν ακούσαμε πιέσεις προς βουλευτές για να επηρεάσουν τον Λευκό Οίκο. Η δύναμή τους δεν είναι πια η ίδια», αναφέρει.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επιβεβαίωσε ότι η αντίδραση της NRA προκάλεσε συζητήσεις και ότι υπήρξε απευθείας επικοινωνία με την οργάνωση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο
(AP Photo/Evan Vucci)
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, τόνισε ότι ο Τραμπ «στηρίζει απόλυτα το δικαίωμα των νομοταγών πολιτών να φέρουν όπλα», προσθέτοντας όμως πως «κανείς δεν έχει συνταγματικό δικαίωμα να παρεμποδίζει νόμιμες επιχειρήσεις επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας».
«Σαν να ζούμε σε έναν ανάποδο κόσμο»
Η υπόθεση Πρέτι ανέτρεψε τους καθιερωμένους πολιτικούς ρόλους. Ρεπουμπλικανοί και κυβερνητικά στελέχη έσπευσαν να τον κατηγορήσουν, ενώ Δημοκρατικοί υπερασπίστηκαν το δικαίωμά του να φέρει όπλο σε διαδήλωση, όπως προβλέπει η νομοθεσία της Μινεσότα.
«Μοιάζει σαν να ζούμε σε έναν ανάποδο κόσμο», σχολιάζει ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, Άνταμ Γουίνκλερ.
«Οι Ρεπουμπλικανοί λένε “μην φέρνετε όπλα στις διαδηλώσεις”, ενώ για χρόνια έλεγαν το αντίθετο. Και πολλοί φιλελεύθεροι υπερασπίζονται την οπλοφορία, παρότι τη θεωρούσαν ανεύθυνη».
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί παρακολουθούν με ειρωνική ικανοποίηση Δημοκρατικούς πολιτικούς, όπως τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, να υπερασπίζονται το δικαίωμα στην οπλοφορία, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος έχει υπογράψει αυστηρούς περιορισμούς στην Πολιτεία του — περιορισμούς που πρόσφατα απορρίφθηκαν από ομοσπονδιακό εφετείο.
Η πρόεδρος της οργάνωσης πρόληψης της ένοπλης βίας Brady, Κρις Μπράουν, παραδέχεται ότι η πολιτική εικόνα είναι «ανεστραμμένη», αλλά επισημαίνει ότι η υπόθεση κατέρριψε το αφήγημα πως τα όπλα είναι μια επιλογή χωρίς ρίσκο.
«Για χρόνια μιλούσαν για ένστολους που θα έρθουν να πάρουν τα όπλα. Τελικά, είναι πράγματι κρατικές δυνάμεις που στρέφονται εναντίον οπλισμένων πολιτών», λέει.
«Δεν κάναμε τίποτα»
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ συγκρούστηκε επανειλημμένα με φιλο-οπλικές οργανώσεις μετά από μαζικές επιθέσεις, χωρίς όμως να προχωρήσει σε μόνιμες αλλαγές πολιτικής. Απαγόρευσε τα ειδικά εξαρτήματα ταχείας βολής (bump stocks) μετά το μακελειό στο Λας Βέγκας το 2017 — απόφαση που κρίθηκε αντισυνταγματική το 2024 — ενώ συζήτησε, χωρίς αποτέλεσμα, αυστηρότερους ελέγχους.
Στην προεκλογική του εκστρατεία το 2024, ο ίδιος καυχιόταν ότι δεν υπέκυψε στις πιέσεις.
«Για τέσσερα χρόνια δεν έγινε τίποτα. Δεχθήκαμε μεγάλη πίεση για τα όπλα. Δεν υποχωρήσαμε», είχε δηλώσει σε συνέδριο της NRA.
Στη δεύτερη θητεία του, οι οργανώσεις υπέρ των όπλων αναγνωρίζουν ότι η κυβέρνηση παραμένει σε μεγάλο βαθμό σύμμαχός τους.
Ωστόσο, όπως σημειώνουν αναλυτές, οι πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ για την υπόθεση της Μινεσότα συνιστούν μια ιδιαίτερα αποσταθεροποιητική στιγμή στη σχέση αυτή.
